SIK SORULAN SORULAR
A. AMAÇ VE POLİTİKALARA İLİŞKİN SORULAR
1. ÇUM’un resmen Ağustos 2024’te Hollanda’da kurulma sebebi nedir?
Derneğin diasporada Çerkeslerin yoğun yaşadığı yerlerden biri yerine Hollanda’da kurulmasının sebebi, muhtemel siyasi etkilerden uzak kalarak sadece Çerkes toplumunun yararını gözeten daha verimli bir çalışma atmosferi oluşturabilmektir.
Haziran 2022’den itibaren üç yıl boyunca onlarca STÖ ve yüzlerce Thamade ile yoğun görüşmeler gerçekleştirildi. Bu görüşmeler neticesinde şu görüş ağırlık kazandı: Çerkes STÖ’leri üzerinden halkımızın temsilcilerini bir birlik organizasyonuna davet edebilmek maksadıyla bir tüzük çalışması yapmak ve toplanacak ilk kurucu Genel Kurul Toplantısında delegelerin önüne hazır bir tüzük koymak, mesafe kat edebilmek için daha verimli bir yöntem olacaktır. Bu yüzden ÇUM, 28 Ağustos 2024’te Hollanda’nın Rotterdam şehrinde resmen kurulmuş oldu. Bu yasal ön işlem, zorunlu bir ilk adım olarak gerçekleştirildi.
Merkez olarak seçilen Hollanda’nın yasalarına uygunluğunu kontrol etmek ve sonradan bir ret durumuyla karşı karşıya kalmamak için tüzük önceden tescil ettirilmiştir.
2. Çok sayıda benzer dernek varken ÇUM’a niçin ihtiyaç duyuldu?
ÇUM, Çerkes STÖ’lerinin uzlaşarak işbirliği yapabilecekleri bir zemin oluşturmak suretiyle toplumumuzun kuşatıcı birlik ve etkin temsil ihtiyacını karşılamak maksadıyla kurulmuştur. Çerkes toplumu lehine uluslararası düzeyde politik çalışmalar yürütecek bir birlik derneği mevcut olmadığından ÇUM’a ihtiyaç duyulmuştur.
3. ÇUM mevcut derneklerden farklı olarak hangi amaçları gerçekleştirmek istiyor?
ÇUM, Çerkes halkının haklarını savunmak ve varlıklarını en iyi şekilde sürdürebilecekleri güvenli bir ortam sağlamak maksadıyla devletler, hükümetler, meclisler, diplomatik misyonlar, siyasi partiler ve uluslararası kuruluşlar nezdinde üst düzey girişimlerde bulunmayı amaç edinmiştir.
Dünya çapında Çerkes halkının mevcut durumunu tespit etmek, öncelikli konularda akademik çalışmaları teşvik ederek kapsamlı bir veri tabanı oluşturmak, kötüleşen demografik yapımızı düzeltmeye yönelik politikalar geliştirmek, akraba Kafkas halkları başta olmak üzere tüm ülke ve uluslararası kuruluşlarla iletişim kanalları oluşturmak, böylece Çerkes ulusal davasını küresel bir insan hakları davasına dönüştürmek için stratejik çalışmalar yürütmek… Bu amaçlarını gerçekleştirmek için Çerkes Ulusal Fonu, Çerkes Medya Grubu gibi küresel projeler geliştirecektir.
4. ÇUM farklı ülkelerde mevcut derneklerle nasıl bir işbirliği yapacak?
ÇUM, Çerkes halkının siyasal bilincini artırmak amacıyla mevcut derneklere üye olmayı teşvik etmek, örgütlü gücünü en üst düzeyde oluşturmak için yerel, bölgesel ve uluslararası seminer, çalıştay, konferans ve eğitim programları düzenlemek vb. çalışmalarıyla, dünya çapında Çerkes STÖ’leri arasında sinerji oluşturacak bir küresel işbirliğini hedeflemiştir.
5. ÇUM Rusya’ya karşı nasıl bir politika benimseyecek?
Bağımsız uluslararası bir birlik örgütü olan ÇUM, savaş ve terörizm gibi şiddete dayalı hareketlere, ırkçılığa, dinî ve ideolojik ayrımcılığa karşıdır.
ÇUM barışı savunur, uluslararası sözleşmelerce kabul edilen ilkelere bağlıdır.
B. TEKNİK KONULARA İLİŞKİN SORULAR
6. ÇUM sadece dernekleri mi üye kabul etmektedir?
Hayır. Dernekler yanında ÇUM amaç ve çalışma tarzını benimseyen vakıf, federasyon, birlik vb. Çerkes sivil toplum örgütlerinin tamamını üye kabul etmektedir. Bu tüzel kişi üyelerin yanısıra gerçek kişiler de fahri üye olarak kabul edilmektedir.
Fahri Üyeler, ÇUM faaliyet alanlarında olağanüstü başarıları nedeniyle Yönetim Kurulu’nun önerisi üzerine Genel Kurul tarafından kabul edilen gerçek kişilerdir.
7. ÇUM toplantılarına sadece üye dernekler mi katılabilir?
Hayır. ÇUM amaç ve çalışma tarzı ile Kuzey Kafkasya halkları arasındaki birlik ve dayanışma misyonunu destekleyen her sivil toplum örgütü, Yönetim Kurulu’nun önerisi ve Genel Kurul’un onayıyla gözlemci statüsünde toplantılara katılabilir, görüş ve tavsiyelerde bulunabilir ancak oy kullanamazlar.
8. ÇUM herhangi bir ülke ya da uluslararası kuruluş tarafından finanse edilmekte midir?
Asla! ÇUM mali kaynakları şunlardan ibarettir: Üyeler tarafından ödenen yıllık aidatlar, bağışlar, vasiyet ve organizasyon gelirleri.
9. ÇUM Yönetim Kurulu üyeleri nasıl ve ne kadar süreyle seçiliyor?
ÇUM Yönetim Kurulu; üye derneklerin Genel Kurul Toplantısına göndermiş olduğu delegeler tarafından, adil temsil prensibi gereğince şu dağılıma göre belirlenir:
Türkiye 4, Suriye 1, Ürdün 1, Avrupa 2, Kfar Kama 1, Kanada 1 ve Amerika Birleşik Devletleri 1 olmak üzere 11 üyeden oluşur.
Başkan, Başkan Yardımcısı, Sekreter, Muhasip ve diğer üyelerden oluşan ÇUM Yönetim Kurulu 2 yıl süreyle seçilir.
10. ÇUM Genel Kurulu hangi ülkelerden katılan delegelerden oluşmaktadır?
İstanbul’da 5 Ekim 2025 tarihinde akdedilen 1. Genel Kurul Toplantısına 7 ülkeden 31 STÖ adına 65 delege ve 12 gözlemci üye katılmıştır. ÇUM, ilk döneminden itibaren yeni STÖ’lerin yanı sıra fahri üyelerin katılması için çalışmalar yürütmektedir.
11. ÇUM kimler tarafından kurulmuştur?
24-27 Haziran 2022 tarihlerinde İstanbul’da gerçekleştirilen 3. Uluslararası Çerkes Konferansında oluşturulan 6 çalışma grubundan biri de “Diyasporada Bir Dünya Çerkes Örgütü Kurulması Amaçlı Çalışma Grubu” idi. Bu grubun, 25 farklı Çerkes STÖ’sünün katkılarıyla oluşturduğu taslak tüzük esas alınarak hazırlık çalışması tamamlanmıştır.
ÇUM’un kuruluşu ise, 5 Ekim 2025 tarihinde İstanbul’da düzenlenen 1. Genel Kurul Toplantısına katılan üye STÖ’lerin delegeleri tarafından gerçekleştirilmiştir. Ancak kuruluş genel kurul toplantısına kadar hazırlık çalışmalarını yürütmüş olan Geçici Yönetim Kurulunda görev üstelen üyeler şunlardır:
1. Faruk Arslandok, İstanbul, Türkiye
2. Orfan Shouakar-Stash, Kanada
3. Nour Aldin Omar Mahmoud, Texas, ABD
4. Mohammad Hamzouq, Amman, Ürdün
5. Emine Arslandok Sezgin, İstanbul, Türkiye
6. Günsel Şurdum Avcı, İstanbul, Türkiye
7. Nusret Baş, İstanbul, Türkiye
8. Faidi Omar Mahmoud, Nürnberg, Almanya
9. Zakaria Nabso, Kfar Kama, İsrail
10. Cemil Görücü, Kayseri, Türkiye
12. ÇUM Yönetim Kurulunda kimler görev almaktadır?
5 Ekim 2025 tarihinde İstanbul’da gerçekleştirilen ÇUM 1. Genel Kurul Toplantısında seçilen Yönetim Kurulu üyeleri şunlardır:
1. Op. Dr. Nusret Baş, Başkan, Türkiye
2. Prof. Dr. Faidi Omar Mahmoud, Başkan Yardımcısı, Almanya
3. Prof. Dr. Fethi Güngör, Genel Sekreter, Türkiye
4. Prof. Dr. Orfan Shouakar-Stash, Sayman, Kanada
5. Nour Aldin Omar Mahmoud, Üye, A.B.D.
6. Zakaria Nabso, Üye, İsrail - Kfar Kama
7. Savvas Tamis (Sabah Omar Tam), Üye, Hollanda
8. Doç. Dr. Nilgün Elam, Üye, Türkiye
9. Dts. Elbruz Umut Aksoy, Üye, Türkiye
10. Majd Abacı, Üye, Türkiye
11. Mumin Hacıbayram, Üye, Türkiye
ÇUM 1. Dönem Denetleme Kurulu Üyeliklerine ise şu delegeler seçildi:
1. Av. İlhan Temel, Türkiye
2. Tina Abzakh, İsveç
3. Av. Behice Tuğçehan Erdoğan, Türkiye
C. SOSYAL MEDYADA YAPILAN YORUMLARA İLİŞKİN SORULAR
13. ÇUM “Çerkes” ismini hangi anlamda kullanmaktadır?
ÇUM, adında ve senedinde geçen “Çerkes” ismini, bugün Merkezî ve Batı Kafkasya’da üç ayrı cumhuriyette ve diyasporada varlığını sürdüren, “Adıge” toplumunun dünyada yaygın bilinen adı olarak kullanmaktadır.
14. Adıgeler dışındaki diğer Kafkas halklarının temsilcileri ÇUM bünyesinde üye statüsünde yer alabilir mi?
ÇUM, Çerkes Ulusuna özgü uluslararası bir birlik örgütlenmesi olduğundan, diğer Kafkas halklarının temsilcileri ÇUM bünyesinde kurucu üye değil gözlemci üye statüsünde yer alabilir. ÇUM, diğer Kafkas halklarının örgütleriyle iş birliği yapmayı ve tüm Kafkas halklarıyla nitelikli ilişkiler geliştirmeyi temel bir politika olarak benimsemiştir.
15. ÇUM niçin sadece derneklerin üyeliğini esas almaktadır?
ÇUM, dernekler başta olmak üzere, federasyonlar, konfederasyonlar, vakıflar, uluslararası birlikler vb. tüm sivil toplum örgütlerini tüzel kişilik statüsünde üyeliğe kabul etmektedir. Burada ÇUM açısından bir engel söz konusu olmayıp aday kuruluşun senedinin uluslararası bir birlik derneğine üye olmasına elverişli olması, aleyhte bir düzenleme bulunmaması yeterlidir.
Ayrıca ÇUM’un faaliyet alanlarına ilişkin olağanüstü başarıları nedeniyle Yönetim Kurulu’nun önerisi ve Genel Kurulun kabulü ile gerçek kişi statüsünde fahri üyeler de kabul edilmektedir.
16. ÇUM niçin ana vatanda değil de diasporada kuruldu?
ÇUM, Çerkes meselesine taraf ülkelerin muhtemel baskılarından azade daha rahat faaliyet yürütebilmek için diasporada, demokratik kültürün kurumsallaştığı bir Avrupa ülkesi olan Hollanda’da kurulmuştur.
17. ÇUM niçin ana vatandan kurucu üye almamıştır?
Diasporada bir birlik örgütü olarak yola çıkan ÇUM, henüz kuruluş aşamasında olup kademeli olarak ana vatan Kafkasya başta olmak üzere dünyanın her bölgesinden Çerkes STÖ’lerinin üyelik başvurularını memnuniyetle değerlendirecektir.
18. ÇUM Rusya karşıtı bir hareket midir?
Asla! ÇUM, bağımsız uluslararası bir birlik örgütü olup, savaş ve terörizm gibi şiddete dayalı hareketlere, ırkçılığa, dinî ve ideolojik ayrımcılığa karşıdır. Barışı savunur, uluslararası sözleşmelerce kabul edilen ilkelere bağlıdır. Rusya başta olmak üzere dünyadaki tüm ülkelerle Çerkes halkının yararını gözeten ilişkiler geliştirmeyi ve Çerkes ulusunun haklarını barışçıl faaliyetlerle koruyup güçlendirmeyi amaç edinmiştir.
19. ÇUM kuruldu, Çerkes STÖ’leri gelip üye olsun şeklindeki bir yaklaşım uygun mudur?
Kesinlikle uygun değildir. Zaten ÇUM böyle bir söylemi hiçbir zaman benimsememiş, birlikte karar verilerek yola çıkılmasını tercih etmiştir. Uzun istişare sürecinden sonra 5 Ekim 2025 tarihinde İstanbul’da düzenlenen ilk genel kurul toplantısını da bu hassasiyetle “ÇUM Kuruluş Genel Kurul Toplantısı” şeklinde duyurmuştur.
20. Kurucuların çoğunun Çerkesçe okuma yazma bilmediği doğru mudur
Bu iddia yersizdir, zira ilk gününden beri ÇUM toplantıları Çerkesçe yürütülmektedir. Gerek ÇUM kurucu üyelerinin gerekse 5 Ekim 2025 tarihinde seçilen Yönetim Kurulu üyelerinin, Çerkesçe konuşabilmesine rağmen hepsinin Kiril harfleriyle akıcı şekilde Çerkesçe okuyup yazmayı bilmediği doğrudur. Bu husus, vakit kaybetmeden ulusça yüzleşilmesi gereken kültürel erozyonun ne denli tehlikeli bir boyuta ulaştığının göstergesi olarak değerlendirilmelidir.
21. ÇUM'un çalışmaları ana vatan ile ilişkilere ve geri dönüş fikrine zarar verir mi?
Bilakis ana vatan ile ilişkilerin netikli ve sürdürülebilir bir kıvama kavuşmasına hizmet edecek olan ÇUM, geri dönüş meselesini tüm boyutlarıyla çalışıp gerçekçi bir zeminde yeni bir geri dönüş modeli ortaya koymayı hedeflemektedir.
22. Henüz Türkiye’deki Çerkesler birleşememişken dünyadaki Çerkesler arasında birlik nasıl sağlanacak?
Her biri ayrı ayrı incelenmeye ve minnetle yâd edilmeye layık önceki yerel, bölgesel ve küresel birlik girişimleri bilimsel kriterlere uygun şekilde incelenerek gerçekçi bir küresel Çerkes birliğinin sağlanması ÇUM’un temel amacıdır. Bu amaç, kurucu ve gözlemci üye dernekler ile fahri üyelerin samimi çabalarıyla gerçekleştirilebilecek bir hedeftir. Türkiye’de, bölgede ve dünyada ortaya çıkan yeni barış, demokrasi ve insan hakları söylemleri bu hedefi gerçekleştirmeyi kolaylaştıracaktır.
23. Katılım çağrısı iletildiği halde birçok kurumun ÇUM oluşumuna katılmaması nasıl açıklanabilir?
Her yeni girişim gibi ÇUM da adım adım gelişip yaygınlaşacaktır. Davet edilen bazı STÖ’ler sadece Çerkes halkı özelinde değil Kafkas halkları genelinde faaliyet yürütmeleri, bazıları senetlerinin uluslararası bir derneğe katılmaya elverişli olmaması, bazılarının henüz genel kurul toplantılarını yapmaması hasebiyle karar alıp cevap iletememeleri, diğer bazılarının da ÇUM’un kuruluşunu gerçekleştirip bir süre faaliyetlerini izledikten sonra katılım konusunu karara bağlamayı tercih etmeleri gibi sebeplerle ilk çağrıya müspet cevap vermeyen kuruluşları yadırgamamak gerekir.
24. ÇUM DÇB’nin rakibi ya da alternatifi olarak mı kuruldu?
Hayır. ÇUM, yapısı ve tarzı sebebiyle Dünya Çerkes Birliği’nin rakibi ya da alternatifi değildir. Çerkes halkının yararına olacağını düşündüğü hususlarda, DÇB ile proje bazlı iş birliği yapmayı Genel Kurul’un gündemine alarak karara bağlar.
25. CNA/ÇUM ismi fazla iddialı değil midir? Bu ismi kullanmak için asgari düzeyde bir temsil yetkisi alındı mı?
Hedefi gözeten Çerkes Ulusal Meclis isimlendirmesi, Çerkes toplumunda önemli konuların müzakere edilerek bağlayıcı kararların alındığı kadim “Xase (Meclis)” geleneğinden esinlenmiştir. Çerkes ulusunun toplumsal olay, sorun ve taleplerini küresel çapta müzakere etmeyi, bu maksatla dünyadaki tüm Çerkes STÖ’lerinin zamanla katılımını sağlayarak temsil ve meşruiyet vasfını pekiştirmeyi, aldığı kararları etkin şekilde hayata geçirerek Çerkes toplumunun büyük insanlık ailesindeki saygın yerini ilelebet korumayı amaç edinen örgütün adı, misyonu ve vizyonuyla örtüşmektedir.
İstanbul’da 5 Ekim 2025 Pazar günü Altunizade Kültür ve Sanat Merkezinde gerçekleştirilen Çerkes Ulusal Meclisi Kuruluş Genel Kurul Toplantısına 7 ülkeden 26 Çerkes sivil toplum örgütünü temsilen 65 delege katılmıştır. Ayrıca gözlemci üye statüsündeki 5 STÖ adına 12 gözlemci üye iki günlük oturumlar boyunca görüş ve önerilerini sunma fırsatı bulmuştur. Henüz ilk adımındaki bu yoğun ilgi, ÇUM’un Çerkes toplumunda ve STÖ’lerinde kabul göreceğinin önemli bir göstergesi olarak değerlendirilebilir.
